Rövşən Abdullaoğlu – Relslər Üzərinə Uzanmış Adam

     Bu dəfə bloguma yenidən bir azərbaycanlı yazar qonaq olur. Uzun müddətdir ki, öz ədəbiyyatımızdan bir əsər oxumurdum. Bu sehri təsadüfən əlimə keçən bir kitabla pozdum. Bu kitab Rövşən Abdullaoğludan “Relslər Üzərinə Uzanmış Adam” oldu. Həm müasir Azərbaycan ədəbiyyatına müraciət, həm də müəlliflə ilk tanışlıq. “Relslər Üzərinə Uzanmış Adam” bir müddət öncə qarşıma çıxmış, adı və üz qabığı ilə məni cəlb etmişdi. Ancaq oxuyarkən əsla bu qədər sarsılacağımı xəyal etməzdim. Son illər mənə dərindən təsir edən bir əsər oxumamışdım. Düzdür, bəlkə digər kitablarını oxuduqca yenə də bəyənəcəyəm, amma hal-hazırda ola fikrim – Yaxşı ki, müəllifi tanımağa bu kitabdan başlamışam. Növbədə isə digər kitabları məni gözləyir.

     Keçək müəllif və kitaba... Rövşən Abdullaoğlu 1978 təvəllüdlü güclü təhsil keçmişi olan bir yazardır. Psixologiya, fəlsəfə və teologiya üzrə elmi araşdırmalar aparmaqla yanaşı hər kəs tərəfindən sevilən kitablar yazmaq da ayrı bir istedaddır deyə düşünürəm. Zatən kitabı oxuyarkən də yazıçının bu sahələrdə geniş biliyə malik olduğunun nəzərdən qaçması qeyri-mümkündür. Bu günə qədər 24 kitabı işıq üzü görmüş yazarın mən bu kitabı oxuduğum müddət ərzində daha bir kitabı – Abaddon – yayımlandı.
     Vəəə kitab... İlk səhifədən Don Aminado imzalı bir sitatla həyəcan başlayır, 400 səhifə bitənədək də oxucunu tərk etmir.
Xüsusilə də sən relslər üzərində uzanmısansa.
Qatarı gözləmək qədər heç nə daha yorucu deyildir.

      2017-ci ildə Qədim Qala nəşriyyatı tərəfindən yayımlanan bu psixoloji roman bəhs ediləcək mövzuya uyğun seçilən mükəmməl başlıqlardan ibarətdir. Hər başlıq bir ipucudur deyərdim. Kitabın sevdiyim digər bir özəlliyi müxtəlif dövr və hadisələrdən bəhs etməklə başlayaraq oxucunu daha da maraqlandırması oldu. Yorulmadan “Görəsən, məni daha nə gözləyir?” deyərək səhifələri çevirirdim. İlk olaraq Şulutruq tayfasının (sonradan bu tayfanın adının güzgü effekti ilə böyük məna daşıdığını biləcəyik) həyata baxışı və adəti ilə başlayır mövzu. Belə ki, bu tayfa həyatda ən güclü qorxunun yüksəklikdən tullanış olduğunu düşünür və “Həyat sadəcə yüksəklikdən bir tullanışdır!” şüarı ilə tanınırlar. Bu tayfadan olan uşaqlar hələ kiçik yaşlarından yüksək zirvələrdən gölə tullanmaqla öz qorxmazlıqlarını sübut edirdilər. Bu mözvuda qeyd olunan bir psixoloji məqamı çox bəyəndim. İkinci tullanış birincidən daha önəmli idi özünü isbat etmək üçün. Çünki, ilk dəfə insan bir şeyin dadını bilmədən onu etmək üçün atılır, maraq və həyəcanla. İkinci dəfə bunu etmək istəyən insan isə onu nəyin gözlədiyini bilir. Bu dəhşəti, qorxunu dadaraq yenidən bunu edirsə, daha qorxmazdır.

       Kitabda sevdiyim digər bir məqam ulduzlar bağlı əfsanə oldu.   Ulduzlar bu dünyanı tərk etmiş sevdiklərimizdir. Onları göydə saxlayan ailələrinə, sevdiklərinə olan bağlılıqdır, məhəbbətdir. Yerə yaxınlaşmaqdan qorxurlar, çünki yaxınlaşdıqları an zülmət dənizinə, uçuruma yuvarlanıb ailələrini bir daha görmək şansını itirərlər. Bizim şahidi olduğumuz və izləyərkən arzu tutduğumuz ulduz düşməsi bir insanın öz sevdiklərindən ayrılışıdır.
     

      Hadisələr əsas olaraq 2 obrazın ətrafında baş verir. Bunlar relslərə uzanaraq intahar etmək yolunu seçmiş 2 insandır. Hər biri həyatda ağrılar, acılar, böyük itkilər görmüş, həyata küsmüş, öz mövcudiyyətini sonlandırdığı an hər şeyi yoluna qoyacağını düşünən iki insan... Relslər üzərinə uzanmaqla relsdən çıxmış həyatlarını əvvəlki yoluna qaytarmaq istəyən, yenə də ilk andaca psixologiyalarına ağır zərbə vurmuş dəmiryol vağzalına qaçıb gələn, hər şeyin məhv olduğu bu yerdə də düzələcəyinə inanan 2 insan... Həyat necə də qəribədir?! Bir şey səni sarsıdır, həyatını alt-üst edir, ancaq sənin çıxış yolu kimi ağlına gələn ilk variant da elə həmin şey olur... Qəhrəmanlarımız da bu “uğursuz” təsadüflə bir-birini tanıyır, bir-birini həyatına, yaşadığı hər duyğuya şahid olurlar. Bir tərəfdə yaşadıqlarını paylaşmaqdan çəkinməyərək 31 psixoterapevtdən kömək uman ancaq nəticə etibarilə çıxış yolunu intiharda görən “TED”, digər tərəfdə isə öz varlığından, həyatından utanan, bu utancla hər kəsin həyatını məhv etdiyini düşünüb bu işgəncəyə son vermək istəyən FARUQ... Bu relslər üzərində 2 həyat bitməmiş ən başdan yenidən yaşanır. Bütün sevincləri, acıları ilə... Kim bilərdi ki, psixoloqlardan daha çox 2 intihara gəlmiş insan bir-birinə yardım edə bilər? Heç də hər zaman yaşadıqlarımızı anlatmaqdan qaçmamalıyıq, bu bizə ağır olsa da, bəlkə də çıxış yolumuz elə ondadır... Kitabda 2 fərqli qəhrəman elə gözəl təsvir olunmuşdu ki, onların duyğularını dərindən hiss edib ağlamamaq imkansız idi. Göz yaşları qeyri-ixtiyarı gözlər sətirlər arasında gəzişdikcə səhifələrə damlayırdı.

       Kitabda eyni zamanda 1995-ci ilin iyulunda Bosniyada Srebrenitsada sebrlərin bosniyalılara qarşı törətdiyi qətliam elə gözəl təsvirini tapıb ki, oxucu orada onlarla bərabər mübarizə aparmış, işgəncələrə məruz qalmış, sevdiklərini itirmiş və heç bir çıxış yolu tapmayaraq hər gün yenidən ölərək yaşamış kimi hiss edir. Əmin və Adriana obrazları ilə müharibənin dəhşəti bütün çılpaqlığı ilə göz önünə sərilir. Dostunu ailəsinin həyatını xilas etmək üçün satanlar, övladını qorumaq üçün özünü qurban verən analar, xilas olmaq yolu varkən yaşlı ata-anasını qoyub gedə bilməyən övladlar, şəxsiyyəti, mənəviyyatı ayaqlar altına alınmış qadınlar, sonu ilə barışıb təslim olanlar, müharibənin bütün dəhşətini damarlarında hiss edib ruh kimi ömür sürənlər... Bu müharibədə ağıla gəlməyəcək işgəncələr yaşanmışdı. Ən təsir edən səhnə bir ananın ən çətin məqamda necə addım atacağını müəyyən etmək üçün ona qarşı oynanılan psixoloji oyun oldu.Gözləri qarşısında həyat yoldaşını və övladını asan düşmən onun hansını qurtaracağını müəyyən etmək istəyirdi. Ancaq ana üçün bundan böyük faciə ola bilər mi? Bu oyun insanın ağlını başından ala bilmək üçün kifayət edər. Təsirli digər bir məqam isə düşmənlərin günahsız qurbanlar haqqında düşündükləri oldu. Onlar maşına mindirilərək ölümə aparıldıqlarını bildiyi halda niyə müqavimət göstərmirlər, onsuz da öləcəklərini bilirlər axı? Bu məqamda tək cavab ümid olur. Son saniyəyə qədər insan yaşayacağına ümid edir.
"Relslər Üzərinə Uzanmış Adam" əsərində tarixin müəyyən vaxtlarında baş vermiş faktlara, təsadüflərə, dinlərə, nikaha, psixoloji terminlərin izahına, bir sıra dünya klassiklərinə fərqli yanaşmalara yer verilməsi əsəri daha dolğun, daha maraqlı edir deyə düşünürəm. Müxtəlif ölkələrdə intihar faizləri, səbəbləri, toplu intiharlar və hətta heyvanlar arasında baş vermiş intiharlara qədər bir çox məlumatla zəngirdir kitab. Qəhrəmanların dilindən bir sıra əsərlər nümunə çəkilir və izahı verilir. Həmçinin, qəhrəmanımızın qatıldığı ədəbiyyat dərnəyində bir sıra müəlliflər haqqında geniş məlumatlar verilir. Bu yazarlar barədə sadəcə müsbət deyil, səsləndirilən mənfi fikirlər də xüsusilə maraqlı oldu. Oxuyarkən Rövşən Abdullaoğlunun ədəbiyyat sahəsində də məlumatlı olduğunu görmək, bir çox yazarları araşdıraraq öz münasibətini ortaya qoyması çox çox xoşuma gəldi. Əsərdə adı çəkilən kitablardan müəllifin nə tip kitablar oxuduğunu da müəyyən etmək olur. Höte - Gənc Verterin İztirabları, Nikolay Karamzin - Yazıq Liza, F. Kafka - Məhkəmə, Lev Tolstoy - Etiraflar, Ceyms Coys - Uliss, Vladimir Nabokov - Lolita.  Bu, oxucularda həmin əsərlərə, müəlliflərə və onların yaradıcılığına böyük maraq oyadır. Bir sözlə, kitab oxucularda ədəbiyyata da həvəs yaradır, onları mütaliəyə təşviq edir. Son zamanlar müasir ədəbiyyatımıza bu tip zəngin əsərlərin qazandırılması sevindirici haldır. Psixologiya, din, fəlsəfə bir vəhdət təşkil edir bu kitabda... Müxtəlif zövqə malik hər bir oxucunun özünə aid nə isə tapa biləcəyi bu möhtəşəm kitaba 5 baldan az vermək düzgün olmaz. Ən sevdiklərim arasında yerini aldı...

Anar Rahimov - İyun ayının tərcüməçisi

ANAR RƏHİMOV

         İyun ayının ən yaxşı tərcüməçisi bu dəfə Azərbaycandan olan Anar Rəhimovdur. Bu yaz o, bir neçə kitabla gündəmə gəlsə də əsas diqqət çəkən adlar Viqdis Yortun “Miras və Vəsiyyətnamə" əsəri və Hokon Överasın “Qəhvəyi” və “Qaraşın” uşaq kitablarıdır.
     Bundan əlavə, Anar yaxınlarda Norveçin paytaxtı Osloda həm yeni tərcümə etdiyi (Simen Ekern - Avropalılar) kitabla bağlı elmi araşdırma aparmaq, həm də yazıçı ilə görüşmək üçün elmi-işgüzar səfərdə olmuşdur.
      Ayın ən yaxşısı Anar Rəhimovla müsahibəni sizlərə təqdim edirik:

• Necə oldu ki, Norveç dilindən ədəbi tərcümələr etməyə başladın?

- Hər şeydən əvvəl, mən Norveç Ədəbiyyat Komitəsinə ( NORLA) çox zaman kölgədə qalan sənət sahiblərini, tərcüməçiləri geniş kütləyə tanıtdığı üçün ürəkdən təşəkkür edirəm. Hə... Necə oldu Norveç dilindən tərcümələr etməyə başladım? Əslində bu elə də uzunmüddətli bir tarixi əhatə etmir, daha dəqiq desək, ilk kitabımı cəmi iki il öncə 2016-cı ilin yayında tərcümə etmişəm. Amma onu da əlavə etməliyəm ki, bu heç də həyatımın gözlənilməz və təsadüfi bir dönüşü olmadı. Mən elə bir ailədə böyümüşəm ki, həm atam, həm də anam dilçi olub, onlar burada - Bakıda universitetdə xarici dilləri tədris edirdilər. Nəticədə kitablara, oxumağa, ümumiyyətlə, ədəbiyyata böyük sevgimin yaranmasında onların diqqətəlayiq təsiri oldu. Yadımdadır ki, balaca evimizdə hər yer kitablarla əhatə olunmuşdu. Uşaqlıqdan İvan Krılovun, Hans Kristian Andersenin, Astrid Lindqrenin, Mark Tvenin kitablarını oxuyaraq böyümüşəm. Tələbəlik illərində isə rus və ingilis dillərindən elmi məqalələri, istifadə qaydaları haqqında kitabçaları, işgüzar məktubları Azərbaycan dilinə tərcümə edirdim. Mən bunu cibxərcliyimi çıxartmaq üçün edirdim, digər tərəfdən isə bu iş mənə böyük zövq verirdi. Hiss edirdim ki, azacıq istedadım var və bir az öz üzərimdə işləsəm bu sahədə nisbətən uğurlu ola bilərəm.
Amma Norveç dilini universitet səviyyəsində öyrənməyim, Norveç dilindən ədəbi tərcümələr etməyə başlamağım tam təsadüf nəticəsində baş verdi. Mən ADU-nu
bitirmişəm və ixtisasıma uyğun olaraq həmin universitetdə 2011-ci ilə kimi ingilis dili müəllimi kimi çalışırdım.
Həmin vaxt heç ağlıma da gəlməzdi ki, bir gün Norveçə gedəcəyəm Oslo universitetində Norveç dili və ədəbiyyatı istiqamətində təhsili alacağam. Beləcə bir gün tam yeni ölkədə və mənim üçün tam yeni bir dil sahəsində təhsil almaq imkanı barədə məlumat verdilər. ( Həmin vaxt mən Norveç dilində bir kəlmə də bilmirdim.) Üç mərhələli müsahibədən uğurla keçdim və Norveçə 2 il yarım Norveç dili və ədəbiyyatı üzrə təhsil almaq üçün yollandım.
Orada əsas istiqamətim Norveç dili və ədəbyyatı olsa da, Norveç tarixi, mədəniyyəti, siyasəti, cəmiyyəti haqqında da fənnləri götürürdüm. Bu mənim üçün tam yeni bir dövr, yeni bir yaşantı idi. Yeni dili öyrənmək çətinliyindən əlavə mən Norveç qaydaları, onların davranış tərzi, mədəniyyəti ilə də dostlaşmalı idim. Hə, hələ kifayət qədər soyuq keçən Norveç yaylarını demirəm heç... Amma əsas çətinliyim dillə bağlı idi, norveç dilində ilk sözlərimi yalnız ölkəyə gələndən bir qədər sonra öyrəndim.
Ədəbiyyat fənnindən bəxtim gətirdi ki, Erik Yuriks kimi bir müəllimim oldu. Onunla bərabər Norveç ədəbiyyatının incilərindən Knut Hamsunu, Siqrid Undesti, Henrik İbseni, Daq Sulstadı müzakirə və analiz etmək bir başqa zövqlü proses idi.
İndi yadıma salmağa çalışıram, necə oldu ki, mən Norveç ədəbiyyatına aşiq oldum, Bu, məhşur Norveç yazarı Daq Sulstadın “Həya və Dəyər” əsərini oxumaqla oldu. Mən kitabı oxuyanda başa düşdüm ki, bu indiyə qədər oxuduğum kitablardan heç birinə bənzəmir. Mənə elə gəlir ki, bu, bir çox təzə başlayan tərcüməçilər üçün xarakterik olan bir məqamdır. Sən bir kitab oxuyursun, bütün varlığınla hiss edirsən ki, bu kitab mütləq tərcümə olunmalıdır və sənin ana dilində çıxmalıdır, amma eyni zamanda bu iş sənə həddindən artıq çətin, əlçatmaz, qeyri-mümkün bir iş kimi gəlir. Mən hələ tələbə ikən bu kitabı tərcümə etmək istəyirdim, amma müxtəlif səbəblərdən bu planımı 3-4 il müddətində təxirə salmalı oldum. (Özümə əmin deyildim, tərçüməçi kimi işləməkdən zövq alıb-almayacağımı hələ bilmirdim, müəyyən qədər təzadlı süjet xəttinə malik olan kitabın Vətənimdə uğurla qəbul olunacağı şübhəli idi və s.). Hər şey 2016-ci ilin yayında Norveç ədəbiyyat komitəsinin Oslodakı ofisinə baş çəkən gündən sonra başladı mənim üçün. Həmin yay mən Oslo universitetinin Norveç dili müəllimləri üçün təşkil etdiyi ixtisasartırma seminarına qatılmaq üçün Oslodaydım. Həmin günə kimi bu və ya digər səbəbdən özümü hazır saymırdım bədii tərcüməyə başlamağa. Ədəbiyyat komitəsinin iki gözəl, mehriban işçisi Dina-Roll Hansen və Torill Yohansenlə söhbətdən sonra mənim üçün hər şey artıq başqa cür görünməyə başladı. Mən onlara həvəsimi, Daq Sulstadın kitabına olan böyük coşqumu danışdım, onlar isə mənə peşəkar olaraq həm düzgün yol göstərdilər, həm də sərhədsiz həvəs oyatdılar. Bu iki yardımsevər qadın mənim tərcüməçi kimi karyeramın başlanmasında təkanverici qüvvə oldular. İndi artıq mən demək olar ki, üç ildir Norveç dilindən bədii tərcümə ilə məşğulam. Bu müddətdə 9 kitab tərcümə etmişəm. (Onların arasında ən diqqətçəkən nümunələr kimi Daq Sulstadın “Həya və Dəyər” və Roy Yakobsenin “Görünməzlər” əsərlərini qeyd edə bilərəm. İki kitabım isə artıq çap ərəfəsindədir və tezliklə oxucularla görüşə gələcək.

• Tərcümə sənətindən başqa bir işlə məşğulsanmı. Bu halda məhz hansı işlə?

- Bakıda, ADU-da təhsilimi bitirəndən sonra, elə həmin universitetdə qalıb müəllim kimi fəaliyyətə başladım. Daha sonra isə Oslo universitetində təhsil alıb Bakıya qayıtdım və Bakıda, Azərbaycan Dillər Universitetində həm Norveç dili, həm də İngilis dili müəllimi kimi işimə davam etdim. Deyim ki, müəllim kimi işimi də sevirəm, tələbələrim istedadlı və işgüzardır. Həm də mənə görə müəllimlik sənəti ilə mənim bədii tərcüməçilik karyeram arasında elə də qalın bir sərhəd keçmir. Demək olar ki, hər zaman mənim əsərlərimin ilk tənqidçiləri və fikir bildirənləri arasında tələbələrim də olur. Digər tərəfdən, Azərbaycan dilində olmayan Norveç dilindəki söz və ifadələri tələbələrimlə müzakirə etmək, düzgün, yerinə düşən tərcümələr barədə mübahisələr aparmaq ən sevdiyim məşğuliyyətlərdəndir. Mən hər zaman sağlam tənqidin tərəfdarı olmuşam. Hansı sənət olur olsun, hansı formada olur olsun, mənə görə insanın hər zaman özünü inkşaf etdirməsi üçün potensialı mövcuddur. Mən həm müəllim kimi, həm bədii tərcüməçi kimi işimi çox sevirəm. Bu hal düşünürəm ki, az təsadüf olunandır, adam məşğul olduğu hər iki işdən zövq alır və eyni zamanda yaşayışını təmin edir. Bu baxımdan özümü kifayət qədər xoşbəxt biri hesab edirəm. Hiss edirəm ki, müəllim və tərcüməçi kimi çalışdığım ortamda hər həftə yeni nələrsə öyrənə, özümü inkşaf etdirə bilirəm.

• Bilirik ki, yaxınlarda Simen Ekernin “Avropalılar" kitabının tərcüməsi ilə bağlı elmi araşdırma üçün Osloda olmusunuz. Bu barədə bizə qısa məlumat verə bilərsiniz?

- Bir şeyi etiraf edim ki, tərcüməçi peşəsi ilə bağlı sevdiyim ən əsas cəhətlərdən biri də araşdırma mərhələsidir. Bu kitab (Avropalılar) çox bacarıqlı, savadlı, kitabı ərsəyə gətirmək üçün dərin araşdırma aparan, bir çox ölkələrdə səfərdə olan və müxtəlif siyasi liderlərlə görüşüb müsahibə alan bir yazıçı-jurnalist tərəfindən yazılmışdır. Kitabda Avropa siyasəti, həyat tərzi haqqında həddən artıq çox faktlara, rəqəmlərə, adlara rast gəlmək mümkündür. “Avropalılar” Avropa siyasi gerçəkliyi, Avropa birliyi və sadə insanlarla münasibətlər, miqrant böhranı, və ümumiyyətlə, Avropanın gələcək perspektivləri haqqında yazılıb.
Mənim kimi Avropanın sərhədlərindən kənarda yaşayan biri üçün həm kitabın adı, həm də onun mövzusu çox çəkici gəldi. Bundan əlavə, kitabı tərcümə edərkən bir xeyli əziyyət çəkməli oldum. Həm Bakıda, həm də Osloda araşdırmalar aparmaq məcburiyyətində qaldım. Daha öncələr heç zaman bu qədər ağır siyasi terminlər və çətin ifadələr olan bir Norveç kitabını tərcümə etməmişdim. Bəzən elə olurdu ki, bir sözün və ya ifadənin Azərbaycanca yerinə oturan qarşılığını tapmaq üçün yarım saat baş sındırırdım. Elə siyasi terminlər vardı ki, heç Azərbaycan dilində onlara rast gəlməmişdim. Amma nə qədər vaxt aparsa da, nə qədər çətin olsa da layihənin özü çox maraqlı idi. Kitabın tərcüməsi zamanı bir dəfə də olsun nə ümidsizliyə qapıldım, nə də işi yarımçıq saxlamaq istədim. Tərcümə sənətində tələb olunan ən əsas keyfiyyətlər səbr və məqsədyönlülükdür axı! Əziyyət çəkirsən, yuxusuz gecələr keçirirsən və çətin anlardan sonra kitabı hazır edib nəşriyyata
göndərirsən ha, bax onda səndən xoşbəxt insan olmur dünyada. Mən lap başdan əmin olmuşam ki, tərcüməçilik sənəti məhz belə anlarla daha mənalıdır. Azərbaycanda bir çox oxucu hazırda gerçəkdən Avropanın sərhədləri daxilində nə baş verməsi ilə maraqlanır. Bu baxımdan tamamilə Avropaya və onun gerçəkliklərinə, gizlinlərinə həsr edilən “Avropalılar” kitabının ölkəmizdə də məşhurluq qazanacağına inanıram və ümid edirəm. Bu barədə kitab az olduğundan insanlar bu mövzuya yəqin ki. maraq göstərəcək. Həm də mən hər zaman artıq formalaşmış meyilləri dəyişməyə cəhd edirəm, yeniliklər məni çəkir.

• İndiyədək sənə xüsusi çətin yaxud xüsusi əyləncəli gələn tərcümə işin barədə bizlərə məlumat verə bilərsənmi?

Burada mən iki kitabın adını çəkə bilərəm. Bir tərəfdən uzun, çətin cümlələri olan və tərcümə etdiyim ilk kitab olan Daq Sulstadın “Həya və Dəyər” kitabının adını çəkərdim. Bu dediyim kimi ilk işim idi, həyəcanlı idim, həm də bilirdim ki, ilk işimdə tərcüməçi kimi öz stilimi formalaşdırmaq ərəfəsindəyəm. Bu səbəbdən məsuliyyət də çox idi. Hər işin başlanğıcı çox önəmlidir. Bu baxımdan tərcümə etməzdən öncə yazarın (Daq Sulstad) həyatını, yazılarını, müsahibələrini oxumaq mənim işimi asanlaşdırdı. Yeri gəlmişkən bu mənim iş prinsipimdir, hər hansı bir tərcüməyə başlamazdan əvvəl yazarı və onun daha öncə yazdığı kitabları yaxşıca araşdırmaq, onun stilini və ədəbi mövqeyini öyrənmək. Bu araşdırma sonradan tərcümə prosesində mənə çox kömək olur. Digər tərəfdən isə mənə xüsusi çətin gələn kitablardan biri kimi Roy Yakobsenin “ Görünməzlər” kitabının adını çəkə bilərəm. Yakobsenin çox özündən əmin yazı tərzi var. Onun təbiəti, adada yaşayan insanları, Norveçin landşaftını təsvir etmə tərzi möhtəşəm və bənzərsizdir. Elə sözlər yazır, elə təsvir vasitələrindən istifadə edir ki, bəzən tərcüməçi bir saat oturub düşünməli olur ki, yazar bu məqamda məhz nəyi nəzərdə tutmuşdur. Bundan əlavə onun əsərindəki dənizlə bağlı terminlər və qəhrəmanların dialektlərdə danışması da işimi kifayət qədər çətinləşdirmişdi. Norveçli üçün, həmin əraziyə yaxın insanlar üçün bu adi və başadüşüləndir. Amma mənim kimi heç zaman həmin yerlərdə olmayan tərcüməçiyə kifayət qədər əziyyət yaradan bir kitab idi. Yakobsenin stili, onun yazı tərzi və müraciət etdiyi mövzular Azərbaycanlı oxucular üçün yenilikdir. Amma bu kitabın dünya oxucularının qəlbinə artıq yol tapdığını nəzərə alsaq, mənim Vətənimdə də seviləcəyinə ümid etmək olar.

• Elə bir Norveç kitabı varmı ki, qəlbinə xüsusi yaxınlığı ilə seçilir. Varsa, hansıdır və nəyə görə?

 - Mənim üçün əziz olan və fikirimcə Norveç ədəbiyyatı, mədəniyyəti haqqında təsəvvür yaradan bir neçə kitab mövcuddur. Amma əgər mütləq ad çəkməliyəmsə, o zaman icazə verin üç kitabın adını çəkim. Mənim üçün Norveç ədəbiyyatını tərcümə etmək yalnız sevdiyim işlə məşğul olmaq deyil. Məqsədim həm də Norveç tarixi, siyasəti, adət-ənənələri, həyat tərzi barədə oxucularda kifayət qədər aydın təəssürat yaratmaqdır. İstəyirəm Azərbaycanlı oxucular bu uzaq, soyuq ölkəni daha yaxından tanısınlar. Bu baxımdan Viqdis Yortun “ Miras və Vəsiyyətnamə" kitabının adını çəkə bilərəm.
Bu kitab məndə öz dərin izlərini hələ də saxlayıb və oxuduqca müəllifin düşüncələrinə, onun cəsarətinə heyran olmaqdan özümü saxlaya bilmirdim. Müəllifin seçdiyi mövzu elədir ki, əhalisinin əsas hissəsi müsəlman olan ölkəmdə bu kitabı tərcümə və nəşr etmək etiraf edim ki, xüsusi cəsarət və yenilikçilik tələb edir. Kitab mənim üçün həm də ona görə doğmadır ki, əsas qəhrəmanın daxili iztirabları, onun emosional manipulyasiya edilməsi real həyatda mənə bəzi insanları xatırlatdı. Tərcümə etdikcə özümdə də həddən artıq güclü hisslər oyanırdı. Baxmayaraq ki, mən özüm tam başqa cəmiyyətin nümayəndəsiyəm və Norveçlə Azərbaycan arasında kifayət qədər fərq mövcuddur, amma yenə də mən bu ailə faciəsini kifayət qədər yaxşı başa düşüb qəlbimə yaxın buraxa bildim. Müəllifin müraciət etdiyi mövzu mənim ölkəmdə tabudur və demək olar ki, heç kəs o barədə danışmağa meyilli deyil. Bunları nəzərə alaraq bu kitabın ölkəmdə oxucular tərəfindən necə qəbul ediləcəyini səbirsizliklə və həyəcanla gözləyirəm. Daha sonra Norveçli yazar Zeşan Şakarın ilk işi olan “ Ulrikke xalanın evi” kitabını qeyd edə bilərəm. Bu kitab da həm mənim başımda, həm də ürəyimdə xüsusi yerə sahibdir. Fikirimcə, Şakarın Osloda böyüməkdə olan iki mühacir oğlanın həyatından bəhs edən romanı ədəbi uğurdur. Başqa mədəniyyətdən gəlib yeni yerlərə alışmağın çətinliyi, tam başqa mədəniyyətə, cəmiyyətə, həyata uyğunlaşmağın çağırışları hər zaman mənim üçün maraqlı olub. Kitab digər tərəfdən həm də ona görə qiymətlidir ki, o, Osloda norveçli olmayan uşaqların necə böyüməsinin hansı çətinliklərlə qarşılaşmasının real mənzərəsini təsvir edir. Bu kitabın tərcüməsi mənim ən yaxın planlarıma daxildir. Mən əvvəl kitabı seçirəm və sevirəm sonra isə onun tərcüməsinə qərar verirəm.

• Səncə tərcüməçi olmağın ən yaxşı tərəfi hansıdır?

- Mənim üçün, ən azından mənim üçün deyək sevdiyim işlə məşğul ola bilməyimdir. Tərcüməçi peşəsi elədir ki, insan gərək həm oxumağı, həm də yazmağı sevsin. Bundan əlavə tərcüməçi mənə görə həm də gərək iki mədəniyyəti yaxşı başa düşüb dərk etsin. Tərcüməçinin işi ancaq oturub klaviyaturanı döyəcləməkdən ibarət deyil ki! Ən sevdiyim cəhətlərdən biri də işimdə müxtəlifliyin olmasıdır. İstəyirəm uşaq kitabı tərcümə edirəm, istəyirəm dedektiv, istəyirəm elmi ədəbiyyat və s. Özümü heç bir halda qayda-qanunlarla işləyən və dəqiq insan hesab etmirəm. Amma etiraf edim ki, tərcüməçiliyə başladıqdan sonra daha az dağınıq insana çevrilmişəm. Tərcüməçi həm də dili sevməlidir, dillə oynamaqdan zövq almalıdır. Baxmayaraq ki, neçə ildir eyni noutbukda işləyirəm, işlədiyim yer də evimdə demək olar ki, ancaq eyni yerdir, amma heç zaman bu mənə bezdirici və darıxdırıcı gəlmir. Əksinə hər yeni kitaba başlamaq mənim üçün yeni maraq, yeni həyəcan və zövq aldığım iş mənbəyidir. Amma bir şey də deyim ki, bəzən bu iş çox vaxt aparan da olur. Misal üçün Norveç dilində elə sözlər var ki, Azərbaycan dilində onları bir sözlə ifadə etmək olmur. Necə? Sadəcə olaraq yoxdur bu məfhumlar dilimizdə. Misal üçün: utepils, attpoklat, uting, dugnad, fyord və s. Bu da məni həvəsdən salmır. Bir şeyi də deyim, özü-özünün müdiri olmaq çox, çox xoş bir duyğudur.
Parkda, kitabxanada, ictimai nəqliyyatda görəndə ki, insanlar mənim tərcümə etdiyim kitabı oxuyur bu mənə xoş olur. Hələ onların kitab haqqında müsbət rəylərini eşidəndə  sevincdən uçmağa qanad axtarıram. Adam düşünəndə ki, sənin tərcümələrin oxucuların Skandinaviya ədəbiyyatının bəzi incilərini dilimizdə oxuya bilmələri üçün şərait yaradır işini daha da həvəslə görməyə girişir. Sualınıza ümumiləşdirib belə cavab verim -  Tərcüməçi olmaq mənim üçün çoxlu səyahət etmək, kitab festivallarında, beynəlxalq konfranslarda yeni insanlarla tanış olmaq, qiymətli və maraqlı kitabların ilk oxucularından olmaq, öz işinin və iş qrafikin ağası olmaq, bütün bunlardan da vacib yaşamaq üçün pul qazanmaq, maddi cəhətdən müstəqil olmaq deməkdir.

1. Orijinaldan oxumaq istəyənlər və Norveç dilini bilənlər NORLA nın rəsmi səhifəsini ziyarət edin.
2. Anar Rəhimovu yaxından tanıyın.
3. Anar Rəhimovun Norlanın kitabxanasındakı digər tərcümələri ilə burada tanış ola bilərsiniz.
4. Anar Rəhimovun dünyaca məşhur ASYMPTOTE online jurnalındakı müsahibəsi ilə tanış ola bilərsiniz.

Cengiz Aytmatov – Kızıl Elma

      2018-ci ilin ilk kitabı keçən ildən qalan Çingiz Aytmatovdan hekayələr kitabı oldu. Bu il yarımçıq qalan bütün kitablarımı bitirməyi planlaşdırmışam. Belə ki, 2017-nin son günlərində şəhərdəki tıxaclar sayəsinde ibook'umu nəzərdən keçirərkən yenicə endirdiyim kitabı açdım ve oxuduqca axıb geden dili, yaratdığı maraq məni özünə çəkdi. Həm də hekayələr olması Bakımızın tıxaclı yollarında oxumaq üçün çox münasibdir. )))
Kitabda yer alan hekayələr Kızıl Elma, Oğulla Buluşma, Beyaz Yağmur, Asker Çocuğu ve Deve Gözü'dür. Həmçinin, bu 5 hekayə mənim müəllifin yaradıcılığı ilə ilk ciddi tanışlığım oldu.

İlk olaraq Çingiz Aytmatov'la başlayaq. Yazıçı Qırğızıstanın dünyaya açılmış ilk nümayəndəsidir. "Türk dünyasının böyük yazarı" sayılan Çingiz Aytmatov onlarla dilə tərcümə olunaraq ayrı-ayrı ölkələrdə sevə-sevə oxunur. Ədəbiyyatçı, siyasətçi, jurnalist, tərcüməçi, diplomat olan bu yazarın ‘Kızıl Elma’ kitabı 1964-cü ildə işıq üzü görmüşdür. Hekayələr haqqında qısaca bunları qeyd ede bilərəm:

•         Kızıl Elma – hekayəsində bir atanın həyat yoldaşı ilə arasındakı münasibətin gərginləşdiyini, problemlərin çətin mərhələyə yüksəldiyini qızına anlatmaqda əziyyət çəkdiyini görürük. Burada təkcə həyat yoldaşını sevən bir kişi deyil, eyni zamanda mübahisələrin qızında yaradacağı təsirdən qorxan düşüncəli bir ata obrazı yaradıb müəllif. Və bütün bu qarışıq duyğular arasında tapılan bir qırmızı alma atanı keçmişə qaytararaq həyat yoldaşını bütün fərqliliyi, gözəl xüsusiyyətləri ilə gözündə canlandırmasına səbəb olur. Hər şeyin bir həll yolu var, yetər ki, insan vazkeçməsin. Kiçik bir alma ümid işığı olursa əgər, demeli heç vaxt gec deyil münasibəti yoluna qoymaq üçün.
• 
•         Oğulla Buluşma – burada Vətən uğrunda ölən bir oğulun həsrəti ilə alışıb-yanan bir ata görürük. Oğlunun öldüyünü bildiyi halda illər keçməsinə baxmayaraq bu reallığı qəbul etmək istəməyən ata həmin torpaqlara getmək üçün yola çıxır. Bu yolculuqda oğlunun əskər getdiyi günü, - baxmayaraq ki, bacıları yoldaşlarını bu səbəbdən itirdikləri üçün onun getməyinə razı deyildilər, amma o yenə də vətənə öz borcunu qaytarmaq istəyirdi, - bütün detalları ilə xatırlayır. Çarəsiz ata o torpaqlara çatdığı an oğlu ilə qarşılaşacağını düşünür.

•      Beyaz Yağmur – bir-birinin həyatı olan ana və qız... Günləri birlikdə, işləri birlikdə, ortaq həyatı paylaşaraq yaşayan iki nəfərlik kiçik bir ailə... O vaxta qədər ki, yaşadıqları əraziyə kimsəsiz qalmış torpaqları əkib-becərmək üçün bir qrup gəlir... Bundan sonra bəzi şeylər dəyişməyə başlayır. Qız getdikcə yaşlanan anasına baxmaq üçün işə müraciət edib bu qrupa qoşulur. Əvvəl birlikdə etdikləri hər şeyi artıq ana tək etməyə başlayır. Qızının evdə olanda isə otağında – öz dünyasında olduğunu müşahidə edir. Qızının ondan qopduğunu anlayan ana ilk əvvəl nə onun ərini – iş yoldaşını, nə də bu bölgə üçün gördükləri işləri qəbul etmək istəmir. Yoldaşından sonra qızını da itirəcəyindən qorxan ana bir müddət sonra nəhayət onları qəbul edir. Bəyaz Yağmur adı həm torpağa bərəkət verən yağışı, həm də öz sevgisini burada tapmış bir qızın gəlinliyini ifadə edir və çox gözəl seçilib deyə düşünürəm.
  
•           Asker Çocuğu - mənə ən çox təsir edən hekayə... müharibədə heç görmədiyi atasını itirmiş bir uşağın şəhərə gələn film ilə onu tanımasından bəhs edir bu hekayə. Burada ana obrazı xüsusi qüvvətli verilib. Filmə baxaraq bütün dərdini yenidən yaşayan ana, oğluna atasını anladır, necə mərdliklə savaşıb, necə qəhrəmanca öldüyünü. İzləyərkən anasına suallar verərək atasını tanıyır, hiss edir balaca. Artıq hər kəsə onun necə biri olduğunu, onunla necə fəxr etdiyini izah edə biləcək.
  
  
•         Deve Gözü – son hekayədə məhsuldar torpaqları əkib-becərən bir qrup və onlara kömək etmək üçün gələn, işə ehtiyacı olan bir tələbədən danışılır. Qrupun bir üzvü ilk gündən tələbəni qəbul etmir və hər fürsətdə öz üstünlüyünü göstərməyə, onu əzməyə, bezib öz razılığı ilə işdən çıxmağına çalışır. Ancaq deyilən hər işi edən, bütün yükün altına şikayətsiz girən bu cavan oğlan tezliklə bütün qrupun rəğbətini qazanır. Elə bu tələbə ilə düşmən olan işçinin həyat yoldaşının belə. Günlər keçdikcə tələbə daha çox sevilir, bu mənfi qəhrəman isə huzuru pozmağa başlayır. Təkcə onunla deyil artıq hər kəslə münasibətini gərginləşdirir. Və bir gün torpaqda işləyərkən tələbənin tapdığı bir qızıl hər şeyin sonu olur... Bəlkə də gözəl günlərin başlanğıcı... Bir tərəfdən qızılı başıçıxan birinə göstərmək üçün saxlayan bu qaraqabaq işçinin hər şeyi geridə qoyaraq – öz həyat yoldaşını belə - o torpaqlardan qaçması, digər tərəfdən tələbənin onun yerinə keçib artıq traktorun idarəsini əlinə alması... Bəzən bir şeyi itirmək ağır olsa da, ümidli sabaha da bir işarədir, ağır yüklərdən qurtulmalısan ki, gələcəyə inamla addımlaya biləsən. Bu hekayədə Dəvə Gözü bulağın adı kimi burada həm torpaqların canlanması üçün suvarma mənbəyi, həm də su kimi saf yeni bir sevginin doğuşu üçün bir ümid işığı mənasında işlənir.

         Yazıçı bu 5 hekayəsində torpağa bağlılığı, qırğız xalqının çətin dönəmini, müharibə şəraitini oxucu üçün detallı canlandırır, sevgini, riyakarlığı, nifrəti, hərisliyi, həsrəti, çarəsizliyi, ümidi isə hiss etdirir. Oxuyarkən sırf bir müddəti oxumuş kimi oldum, yəni bu hekayədən öncə də obrazların bir həyatı olub, hekayə bitdikdən sonra da davam edəcək təsiri bağışlayır insana. Maraqlı, axıcı əsər olsa da, ən sevdiklərim arasında yer ala bilmədi, uzun müddət xatırlayacağım bir əsər olmayacağına əminəm. KızıL Elma məndən 3 bal ala bildi.

Sophia James – Fırtınada Bir Gece

    Son zamanlar çox kitab oxuya bilməməyim məlumdur. Oxusam belə onlar haqqında yazmağa vaxt ayıra bilmirəm. Amma bu gün əlimə yenidən kağız-qələm aldım. Hər oxuduğum kitabı və izlədiyim filmi sizlərlə paylaşmaq istəyirəm. Bu, həm mənim onları illər sonra xatırlamağımı asanlaşdırır, həm də sizlər bu yazılar sayəsində müəyyən qədər fikir sahibi olursunuzsa, məni çox sevindirir. Belə ki, keçək əsas məsələyə )))
       Bu dəfəki kitabım Sophia Jamesdən “Fırtınada Bir Gece”. (başıbəlalı kitabım)😃 Niyə? Çünki keçən il yayda oxumağa başlayıb indi bitirmişəm.. Arada bunu oxuduğumu unudub başqalarını bitirdiyimi xatırlamaq belə istəmirəm. 🙈 Yox, yox, əsla maraqsız olduğu üçün yox, sadəcə əlimin altında çox olmadığı üçün.

     Yazar barədə onu deyə bilərəm ki, Sophia James dəsti xəttinin formalaşmasında Georgette Heyer romanların böyük təsiri olmuşdur. Xeyli roman oxuduqdan sonra yazmağın onda da uğurlu alınacağını düşünüb fəaliyyətə başlamışdır. Yazıçılıq həyatına İspaniya, Bilbaoda atılan Sophia James xeyli qaralamalardan sonra Harlequin Historical üçün yazmağa başlayır. Yazmaqla yanaşı onun digər sevdiyi iş rəssam olan əri ilə səyahətlərə çıxmaqdır. 3 övladı, bir sıra ev heyvanı olan yazıçının ev dizayn etməyə də xüsusi marağı var. Hal-hazırda da yazıçılıq fəaliyyətini davam etdirir.

      Fırtınada Bir Gece “Wellingham Brothers” (Wellingham Qardaşları) seriyasının ikinci kitabıdır.

• High Seas to High Society (Fırtınalı Denizler) 2007 
• One Ashamed Night (Fırtınada Bir Gece) 2010 
• One İllicit Night (Yasaklı Bir Gece) 2011 
• The Dissolute Duke (Ahlaksız Dük) 2013 

     Bu kitabı ikinci əl olaraq bir neçə il əvvəl əldə etmişdim. Amma nə bir iz, nə də əlamət var oxunduğuna dair. Yayda istirahətdə olarkən seçimim bu kitab olmuşdu. Beləliklə başlamışdım oxumağa, ilk öncə alışa, diqqətimi cəlb edə bilmirdim. Ancaq bir neçə səhifə sonra kitab məni elə çəkdi ki, özünə qəhrəmanlarla gülüb əylənməyə başladım. Beatrice, Taris, Emerald, Asher, Lucinda – hər biri gənc, özünəməxsus, sevimli obrazlar...Oxuyarkən bəzən “Bu qədər də olmaz!” desəm də yerində işlənmiş zarafatlar və sataşmalarla vaxt necə keçdi bilmədim.


     Hər şey bir fayton qəzası ilə başladı. Həyatlarının məhv olduğunu düşünüb yeni səhifə açmağa qərar verən iki qəhrəmanımız qəza baş verən fırtınalı gecədə qarşılaşdı. Qeyri-ciddi başlayan münasibət sən demə ilk baxışda məhəbbət imiş. “İlk baxışda” desəm də, kişi qəhrəmanımızın kor olduğunu qeyd etməliyəm. Ona görə ilk toxunuşda daha yerinə düşmüş olar. Bir tərəfdə, ölənədək ərinin həm işgəncələrinə dözüb, həm də onun əziyyətini çəkən qadınlığını unutmuş, öz həyatı olmayan ancaq yaşadıqları nəticəsində dimdik ayaqları üstündə durmağı öyrənmiş, azadlığına düşkün, kişilərdəm, evlilikdən, bağlılıqdan uzaq qaçan Beatrice, digər yanda yaşadığı bölgədə hörmətlə qarşılanan varlı, tanınmış bir ailənin oğlu, qızların evlənməyi arzuladığı, döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlıqları dillər əzbəri olan, qardaşını düşməndən xilas edərkən gözlərini itirmiş və bundan utanıb kor olduğunu hamıdan gizlədən, öz qaranlıq dünyasına qapanan Taris...
Əsərin gedişatında bu iki obrazın fırtınalı gecədə başlayan sevgisinin addım-addım necə dərinləşdiyinin, uzaq qalmaq, dost olmaq üçün verdikləri sözlərin sadəcə özlərini aldatmaqdan başqa bir şey olmadığının, sevginin gücü ilə maqnit kimi bir-birlərinə necə çəkildiklərinin şahidi oluruq.

Gözəl təsvirləri, ağıllı fikirləri, gülümsədən sətirləri ilə bu kitab mənə çox xoş təsir bağışladı. Duyğusuna qapılıb illərlə unutmayacağım kitablardan olmasa da, vaxtımı maraqlı keçirdim mütaliə zamanı.

      Xüsusilə, xoşbəxt sonluqla bitməyi məni sevindirdi... Son səhifələri “Nə olar, pis bitməsin.” qorxusu ilə oxuduğumu unutmaram. Ancaq bir arzum ürəyimdə qaldı – Tarisin gözlərinin açılacağını xəyal etmişdim. Yaxşı, yaxşı hind filmləri ilə qarışdırmayaq. ))) “Fırtınada Bir Gece” pozitiv saatlar keçirdiyim bir kitab kimi məndən 4 bal alır. Qeyd edim ki, mən bu kitabı oxuyarkən onun seriya olduğunu bilmirdim, indi isə daha maraqlı gəlir növbəti kitabları oxumaq “Wellingham Brothers” seriyasından.

Kürşat Başar – Yaz

         Bu dəfə sizə səmimi bir həyat hekayəsi barədə yazmaq istəyirəm. İlin bu soyuq, yağışlı günləri üçün seçdiyim kitab – Kürşat Başardan “Yaz”dır. Kitaba uzun müddətdir sahib olmağıma baxmayaraq bir neçə gün əvvəl təsadüfən əlimə keçdi. Həyatımın ən gözəl dövründə aldığım bu kitab indi də soyuq oktyabr günlərimi isti hekayəsi ilə qızdırır.
        Türkiyədə təkcə yazıçı kimi deyil, eyni zamanda jurnalist, aparıcı, ssenarist kimi tanınan Kürşat Başarla ilk tanışlığım onun sevilən və çox oxunan kitablarından biri 2014-cü ildə oxucuya təqdim olunan "Yaz"la oldu. Kitab sadə şəkildə dizayn olunsa da, mən bu sadəlikdə belə dərin bir məna tapmağı bacardım. Kəpənək şəkilli yay mənim üçün həm fərqli, həm də düşündürücü oldu. Belə ki, burada həm kəpənək ömrü kimi bir göz qırpımında keçən yay, həm də baş qəhrəmanın xoşbəxt həyatının sadəcə kiçik bir kəpənək ömrünə, qısamüddətli bir fəslə necə sığdığı gizlənib.Roman qəhrəmanımızın uşaqlıq xatirələrini, xoşbəxt, qayğısız anlarını, kiçik adada müharibə şəraitində keçən yaşamını oxuyucuya çatdırması ilə başlayır. Sadəcə filmlərdə şahid olduğumuz qorxu içində keçən həyatı bir də canlı səhnələrlə kitabdan oxuyuruq.

        Doğulduğu gün anasını itirmiş, uşaqlığının ən gözəl illərində atasız qalmış bir uşaq hər şeydən uzaqlaşıb xəyallar dünyasına çəkilir. Və zaman keçdikcə xəyallar reallığı itələyib sıradan çıxarmağa başlayır. Bu zaman isə qəhrəmanımız üçün tək çıxış yolu qalır. Özünün də dediyi kimi sözlərin sehrinə qapılıb hər şeyi öz dünyasında qurduğu kimi yazmağa başlayır. Özü də bilmədən bu dəyərli yolu seçən Murat əslində həyatının istiqamətini də müəyyənləşdirmiş olur. Yalnızca kitablarının əhatəsində özünü xoşbəxt hiss edən dayısı və ədəbiyyat müəllimi bu yolda ona böyük dəstək olur. İtkilərlə dolu ömrünə dayısının ölümü əlavə olunsa da, bu onun üçün dönüş nöqtəsi olur. Dayısından qalan miras - əvəzsiz əsərlərlə dolu kitabxana Muratı həyatın yeni mərhələsinə aparır.
       Kitablar arasında keçən bir həyata bir də nağıllardakı qədər sehrli bir eşq qoşulsa nə olar? Öz əlifbası, sirrlərlə dolu anları, etiraf edilməyə qorxulan gizli məqamları və yarım qalmış, bəlkə də heç dəyilməmiş cümlələri olan bir sevgi macərası? Emel obrazının əsərə daxil olması ilə roman mənim üçün daha rəngarəng, həyəcanlı olmağa başladı. Uşaqlıqdan hər şeyi yarım yaşayan bir oğlan bir qızı dəli kimi sevdiyi anda da bu natamamlığı hiss edir. Hər şeyi itirməyə o qədər alışıb ki, tezliklə bu sevginin də kəpənək kimi əlindən uçub gedəcəyini düşünür. Doğrudan da həyatın təməli uşaqlıqdan qoyulur. Məhrumiyyətlərlə dolu bir yaşama sahib olan Murat sona qədər də həyatının idarəsini əlinə almağı bacarmır.
       Kitablara qərq olaraq həyatda baş verənləri də əsərlərlə uyğunlaşdırır. Reallıqda susaraq, xəyallarında fırtınalar qoparır. Bu içindəki duyğuları yazıya köçürüb kitab çıxarmağa qərar verir. Və istəyi onu bir çox yerlətə sürükləyir. Həyatın bu qarışıqlığında araya illər, məsafələr, şübhələr, cavabsız suallar girməsinə rəğmən uzun zaman öncə ilk baxışda başlanan sevgi getdikcə alovlanaraq davam edir.
       Bütün bu yaşananlar fonunda isə özləmlə, həsrətlə dolu bir sevgi hekayəsinin şahidi olmaq oxucunu daha da həyəcanladırır. İnsan sevərkən itirməkdən o qədər qorxur ki, bir çox şeyi daxilində yaşasa da, dilə gətirmir. Verilməyən suallar, daxili yandıran şübhələr, dilin ucuna gəlib udulan sözlər, mənayüklü ancaq qaçırılar baxışlar... Sırf yuxudan ayılmamaq, sevgiyə zərər gəlməməsi üçün illərin fəda olunduğu hər şey...
      Bu romanda həyatın dolu-dolu hər anı canlandırılır. Sonluq düşündüyüm kimi bitsə də, yenə də “Yaz”ı çox sevdim. Kürşat Başardan ilk seçimim uğurlu oldu. Kitabı yağışlı bir gündə başlayıb, elə yağmur damlalarının pəncərəyə vurduğu bir gündə də bitirdim. Xatirəmdə oxuduqca doğmalaşan qəhrəmanlarımın ən gözəl anları və təsirli sonluq qaldı. Hər kəsə oxumağı tövsiyə edəcəyim kitablardan birinə çevrilən “Yaz” məndən 4 bal aldı. Sonda əsər bitsə də, təsiri hər oxuduqca davam edən sözləri sizlərlə paylaşıram:

• Neredeyse beyaza çalan bir örtü örtülmüş sanki denizin üzerine. Uyanmak istemeyen, mutlu, şımarık bir kadın gibi belli belirsiz kıpırdanıyor. 
• Tıpkı hayat gibi, onu yazmak da eski zamanlardan kalma dev bir duvarın önünde dolaşarak, ona elini sürerek, sihirli taşa dokunup gizli geçidi bulmak, sizi bambaşka, bilinmeyen yerlere götürecek kapının kilidini açmaya çalışmak gibi hem gizemli ve heyecan verici hem de çoğu zaman umarsız bir çaba.
• Sözcükler hayal gücünüzü kullanmanızı sağlar, görüntülerse sınırlar.
• Sözcüklerin büyüsüne fazla kapılırsanız, gerçekliği en iyi biçimde tanımladığınızı ve anladığınızı sanırken aslında sıradan gerçeğın karşısında sizi şaşkın bırakacak büyük bir yanılsama yaşarsınız. 
• Çocukluk ancak anılarda, belleğın karmaşık katmanları arasında bir yerlerde, başkalarına anlatılamayan kokularda, sırlarda kalır. Ancak sözcüklere dökülebilir. 
• Gittikçe kısalan cümlelerle, gittikçe hızlanan anlatım biçimleriyle, yüzyıllarca yazılsa da tam olarak anlatılamayan bir duygunun bir şarkıda en basit haliyle tekrarlanmasıyla yetiniyor mu herkes artık?
• Kitapları okurken hep aynı şeyi düşünürüm. sözcükler asla beleğimizdekilerin tamamını dile getiremez. Bir insanın hayatı sözcüklere döküldüğünde inanılmayacak kadar kısa kalır. Eğer insan, belleğınden geçebilenlerin tümünü yazıya dökmeyi başarsaydı, okunması mümkün olmayan sayısız cilde bile sığmazdı. 
  
• Bunca yıldan sonra anladığım şeylerden biri de şu ki, anılar silinse de, zaman herşeyi unutturacak bir hızla geçip gitse de, hayatın belli bir yerinde ardımızda bıraktığımız "keder" bizimle kalıyor. 
•  Yazmak, herşeyi anlatmak, açıklamak, başkalarına göstermek gibi görünse de, aslında yalnızca size ait parmak iziyle girilen gizli bir oda gibi kendinizi bir ünlemin, bir soru işaretinin, birkaç noktanın ardına gizleyebildiğimiz bir yer ve belki de yazmayı bu yüzdün sevdim hep. 
• Aşk aslında sözcüklere dönüştüğü zaman var. Büyük, unutulmaz aşkların en önemli özelliği yazılmış olmaları...
• Çocuklar bir hayal dünyasında yaşar ama aslında hepimizden fazka gerçekçidirler. Ne yapmak istediklerini bilmediklerinde ağlarlar. Kafaları karıştığında, hayalle gerçek birleşmediğinde mutsuz olurlar. tıpkı bizim gibi. Ama onlar buna katlanmak gerektiğini bilmezler. bunu öğrendiğimiz zaman büyümüş oluruz. 
• İnsanın başka yerlerde başka hayatlar kurup kendisini tümüyle bir başkası gibi göstermesi mümkün ama aynaya baktığında gördüğü kendi yüzünden kurtulması mümkün değildir. 
• Ama birini yokluğunun bile bir anlamı olması hayatın en nadir rastlanan duygusudur. 
• Bazen bir coğrafyanin saati, orada yaşayan herkesin saatiyle aynı olmaz..

Kardeşim Benim

Son zamanlar blog yazılarımda passiv olmuşam :( İndi isə bir film haqqında yazımla geri dönüş edirəm...
     Məni yenidən yazmağa təşviq edən film nə zamandır izləməyi planlaşdırdığım "Kardeşim Benim" oldu. Hələ kinoteatrlarda göstərilmədən izləyəcəyim filmlər sırasında yerini almışdı. Doğrusu, aktyor qrupu elə də sevdiklərimdən ibarət olmasa belə fraqmenti ilə məni cəzb edən "Kardeşim Benim"i izləmək dünənə qismət imiş.
      Öncə film haqqında əsas məlumatları nəzərinizə çatdırım. "Kardeşim Benim" 15 yanvar böyük ekrana çıxan, baş rollarda Murat Boz, Burak Özçivit və Aslı Enveri gördüyümüz bir komediya dram qarışıq bir filmdir. Azərbaycanda isə 9 fevralda izləyiciləri ilə görüşüb bu kino.
      Mövzuya gəldikdə isə sadə bir türk ideyası deyib keçə bilərsiz. Mən də elə deyirəm. :) Ancaq maraqlı səhnələrlə və aktyor seçimi ilə yalnız bəyənilmək üzrə planlaşdırılıb hər şey. Filmdə Ozan və Hakan adlı 2 qardaşdan bəhs olunur. Ataları toy müğənnisi olan bu qardaşların uşaqlığı kənd-kənd gəzərək toyları şənləndirib pul qazanmaqla keçib. Analarını kiçik yaşda itirən Hakan və Ozan arasında münasibət elə o andan pozulsa da, bunu getdikcə anlamağa başlayıblar. hal-hazırda fərqli musiqi tərzlərində irəliləyən qardaşları uzun illər sonra atalarının ölümü bir araya gətirir. Ata ölməzdən öncə onlar üçün kiçik bir video çəkərək onlara həm vəsiyyətini, həm də son istəyini çatdırır. Heç bir zaman onlara deyə bilmədiyi səhvini dolayı yolla anladaraq oğulları arasındakı küskünlüyü də bitirəcəyini düşünür. Məcrubən atalarının son istəyini reallaşdırmağa çalışan Ozan və Hakan bunu tezliklə edib yenidən öz normal həyatlarına qayıtmağı planlaşdırırlar. Ancaq hər şey bu qədər sadə ola bilər mi?

      Film ilk başlarda əyləncəli gəlsə də, sonluğa yaxın hadisələr dramatikləşir. Gülüş və göz yaşları qarışıq izlədiyim filmlərdən oldu. Onu qeyd edim ki, Murat Boz filmin əyləncəli olmasında əsas rol oynayıb deyə düşünürəm. İlk təcrübəsi uğurlu alınan müğənni bu işində də mənim rəğbətimi qazandı, oynadığı rol ilə
öz xarakteri üst-üstə
düşdüyündən olsa gərək. :)

  "Kardeşim Benim"də ən sevdiyim nüans 2 qardaş arasındakı münasibətin ataları tərəfindən bilmədən pozulması və illər sonra yenidən onun vasitəsilə qurulması oldu. Analarının ölümü ilə bir-birindən uzaqlaşan Hakan və Ozan, biri bütün yükü çiyinlərinə alıb uşaqlığını tezliklə yox edərək, digəri isə uşaqlığından qurtulmadan böyüyüb. Sadəcə atalarının son arzusunu yerinə yetirmək üçün bir araya gəlsələr də, aralarındakı qopmaz bağı kəşf etdilər. İstər çətinlikdə olsun, istər ən xoş anlarında bir-birindən əsla uzaq qala bilməyəcəklərini anladılar.

       Hekayə onların həyatını qələmə almağı planlaşdıran müxbir ilə genişlən
dirilib, onun
sayəsində yol macəraları daha maraqlı və ən əsas da sevgi qatılaraq keçir. Zeynep bu macəraya yalnızca işində irəli getməyi planlaşdıraraq atılsa da, onun üçün də hər şey dəyişir. Yazılıb hər kəsə çatdırılan xəbərlərlə ancaq bu xəbərin mərkəzindəki insanlara zərər verəcəyini, bir müddət sonra oxuyanların unudacağı ancaq yaralananların həyatındakı önəmli insanlar olduğunun fərqinə varan Zeynəp üçün artıq işinin heç bir dəyəri qalmır. Qısacası bir yolculuq hər 3 insanın həyatını dəyişdirir.
       Filmdə bəzi misaralarından istifadə olunan o şeiri tapıb oxumasaydım bəs necə şeir vurğunu sayardım özümü? )) Müəllifi Ataol Behramoğlu olan bu şeir həqiqətən filmə çox yaraşmışdı. Buyurun siz də tanış olun...

YAŞADIKLARIMDAN ÖĞRENDİĞİM BİRŞEY VAR

Yaşadıklarımdan öğrendiğim bir şey var:
Yaşadın mı, yoğunluğuna yaşayacaksın bir şeyi
Sevgilin bitkin kalmalı öpülmekten
Sen bitkin düşmelisin koklamaktan bir çiçeği
İnsan saatlerce bakabilir gökyüzüne
Denize saatlerce bakabilir, bir kuşa, bir çocuğa
Yaşamak yeryüzünde, onunla karışmaktır
Kopmaz kökler salmaktır oraya
Kucakladın mı sımsıkı kucaklayacaksın arkadaşını
Kavgaya tüm kaslarınla, gövdenle, tutkunla gireceksin
Ve uzandın mı bir kez sımsıcak kumlara
Bir kum tanesi gibi, bir yaprak gibi, bir taş gibi dinleneceksin
İnsan bütün güzel müzikleri dinlemeli alabildiğine
Hem de tüm benliği seslerle, ezgilerle dolarcasına
İnsan balıklama dalmalı içine hayatın
Bir kayadan zümrüt bir denize dalarcasına
Uzak ülkeler çekmeli seni, tanımadığın insanlar
Bütün kitapları okumak, bütün hayatları tanımak arzusuyla yanmalısın
Değişmemelisin hiç bir şeyle bir bardak su içmenin mutluluğunu
Fakat ne kadar sevinç varsa yaşamak özlemiyle dolmalısın
Ve kederi de yaşamalısın, namusluca, bütün benliğinle
Çünkü acılar da, sevinçler gibi olgunlaştırır insanı
Kanın karışmalı hayatın büyük dolaşımına
Dolaşmalı damarlarında hayatın sonsuz taze kanı
Yaşadıklarımdan öğrendiğim bir şey var:
Yaşadın mı büyük yaşayacaksın, ırmaklara,göğe,bütün evrene karışırcasına
Çünkü ömür dediğimiz şey, hayata sunulmuş bir armağandır
Ve hayat, sunulmuş bir armağandır insana

     Sevgi, bağlılıq, ümid, inadkarlıq, peşmanlıq, qürur, dəstək, qayğı - hər şey tapacağınız bir filmdir "Kardeşim Benim". Murat Bozun özünü əks etməsi, Burak Özçivitin rolun öhdəsindən gəlmək üçün özəl çalışması, Aslı Enverin asan rollarından biri olduğu üçün daha çox əylənməsi, şirinliyi filmə xüsusi rəng qatıb. Mən çox bəyəndim və sevə-sevə 5 bal verirəm. İzləyin peşman olmazsınız. ;)